"Sala-salabid" (Ika-4 na Chapbuk ng Tula ng Angono 3/7 Poetry Society, Agosto 27, 2011)

Maiksing Paunang Salita

Ito ang ika-apat na chapbuk ng tula ng Angono 3/7 Poetry Society. Produkto ito ng lingguhang workshop namin tuwing Sabado. Itiyenempo namin ang paglabas nito ngayong Agosto bilang pagtatampok sa Buwan ng Wika – ang wikang Filipino.

Inilathala na rin namin online dahil wala kaming pera pang-aklat. 

Pero meron kaming Rizal News Online na may baseng masa ng mambabasa sa aming lalawigan at sa lahat ng mga taga-Angono at Rizalenyo na nakakalat sa 72 bansa sa buong mundo.

Para sa kanila ang chapbuk na ito.

Ito ang tinig mula sa Angono. Ito ang alingawngaw mula sa lalawigan ng Rizal. Ito ang ambag namin sa buhay na panitikang Pilipino at sa patuloy naming pagsisining bilang mga taga-Angono at bilang Rizalenyo.

Hayaan nyo pong kausapin kayo ng aming mga tula. Hayaan nyo pong tula mismo namin ang mangusap.

Mabuhay ang tula! Mabuhay ang sining!

-Richard R. Gappi

Pangunahing Tagapagtatag

Angono 3/7 Poetry Society

Angono, Rizal, Pilipinas

Sabado, Agosto 27, 2011

Tata Raul Funilas

Ang Buhanging Moog

Ang buhangi’y isang matibay na moog,

Lalo’t nilangkapan, pinulbos na apog;

Kanyong bumubuga’y ni hindi mayugyog

Aseradong bala, pagsalpok ay lukot.

Ngunit yaong tibay ng hinulmang moog,

Nagiging panguhit na hagwis sa apog.

Dahil ‘pag ang ula’y tikatik-mayugyog;

Unting naagnas hanggang sa malukot. #

Sa Duyan ng Paghihintay

Ugoy ng malusog na diamanteng duyan

Ang aking pighating dagli mong iniwan,

Bakit ngayon mo pa naisip lumisa’t

Humanap ng palad sa Lumang Silangan?

Ngayon pang usbong na ang ating mahalan.

Kahit bayan nati’y ‘sang kahig ‘sang tuka,

Nariritong lahat ang laksang biyaya;

Maging masipag lang at konting tiyaga’y

Makakaraos din  sa Poong may-awa.

Hilamos ng araw sa tuwing umaga,

Kaydaling hulihi’t dagling nakukuha;

Sa dalangi’t tiplag ng  ating pag-asa’y

Bumabalabal din sa ating pagsinta.

Sakaling hindi ka sa balak mapigil,

Umasang puso ko’y lipos maninimdim;

Malusog na duya’y dito ibibitin

Ang libong hinagpis ng aking damdamin

Hanggang sa paglubog nitong takipsilim. #

Rose Garden

Bubukangliwayway nang muling bumukad

Ang libong talulot sa harding malawak,

Nag-uunahan ding hamog ng magdamag

Sa mayabong lupa’y hagdang pumapatak.

May puti, may dilaw, may rosas at pula,

Na sa aking mata ay nagpapasigla;

Tuwinang makita sa silay-umaga’y

Nagiging sariwa ang aking hininga.

Tinangkang pumitas sa tangkaying tinik,

May naulinigang hagikhik-matinis

Ng isang talulot at usal sumambit

Na pulakin lamang ay ang iniibig.

Rosas ang pinili ng kaliwang kamay,

Sa plurerang dibdib, aking ini-altar. #

Masarap ang Takap

Humihingal ka pa nang ako’y lumapit

Upang alamin ko ang pintig ng dibdib

Ako ay namangha sa ‘yong bukambibig

Na waring kagalit ang buong daigdig.

Tinangkang hawakan ang lagpak-balikat

Ngunit pinalis mo ang taob kong palad

Tinangkang haplusin lahat na marapat

Subalit bingi ka’t laging nakatakap.

Kagyat na umalis at ako’y lumisan,

Noon ka nag-angat ng mukhang malamlam;

Dagli kang umusal: “Hintay! Hintay! Hintay!

Paa ko’y pumihit ikaw’y binalikan.

Ano’t nang malapit, palad mo’y tiniklop,

At ako’y inunday, binigwas ng suntok;

Aking inilagan at kagyat tinukop

Ang kambal mong bundok na napakabintog.

Ikaw’y nagpumiglas patuloy ang takap,

Ngunit ang dinig ko: “Ay! Napakasarap!” #

Mangingisda at Kanaway

Ang hiwa sa lawa’y laging may kabuntot

Na langkay-kanaway na umiimbulog

Sa nakitang antaw na isdang malusog

Upang yaong gutom ay mapawing lugod.

Kawangis ay isang mangingisdang walang

Makitang pagaspas ng itlugang isda,

Kaya ang mata n’ya ay tumitingila

At tinatantiya ang galang buntala.

At kapag nakita ang laginling senyas,

Ang banatang lambat kagyat ikakalat;

Upang di magahol, gaod di sasagad

H’wag lamang mahuli sa handog ng dagat.

Matapos madagit, lipad ang kanaway

Sa tulos dadapo at maghihingalay,

Mangingisda nama’y susog walang humpay

Ang sinasaguna’y maraming matakal.

Ibo’t mangingisda’y parehas humanap

Ng ikabubuhay sa yaman ng dagat. #

Glen Sales

Tatay

Hinihintay ng anak ang kaniyang tatay

Tulad ng nakasanayan, bubuhatin 

Na naman siya ng kaniyang tatay

At sasabihing nakakawala ka ng pagod

Sa maghapong pagtratrabaho mula

Sa tinatatayong gusali

Salamangkero na naman ang tatay

Dahil sa iba't ibang pasalubong

Tulad ng kendi, palobo't tinapay

Na lumalabas sa kaniyang bulsa.

Ngunit ngayon, walang tatay na dumating.

Sa halip, may kung anung sumapi

Sa kanyang asawa at pigil ang iyak

Habang naghahabol ng oras.

Taliwas ito sa inaasahan ng anak. #

Hintay

Pinipigil niya ang himok ng antok,

Sa abang-abang na pagkatok ng kanyang asawa

Sapagkat sa unang pagkakataon, walang dumating

Nang tumungtong ang alas-onse

Di niya napansin ang maiinit na payo ng pag-ibig

Sa radyo; mas maigting ang paglalaro ng pangamba

Sa kanyang sentido sa bawat paglakad ng oras.

Lalo na't sa pagsilip sa bintana

Namasid niya ang nag-uunat na liwanag. #

Sa Iyo

Kahit himbing na ang paligid kailangan kong manatiling gising.

Sapagkat kailangan ko pang isaulo ang mga teoryang gumagabay, gagabay

Upang maging bihasa sa pinili kong larang.

Mahaba man ang oras na kailangan kong ilaan sa manuskrito't libro

Hindi nito maagaw ang pag-ibig ko sa iyo

Kaya kung may araw mang ganito,

Huwag sanang lumayo ang iyong puso. #

Tagalinis ng Salamin

Maghapon nilang sinalamin

Ang kanilang mga imaheng 

Tinutunaw ng araw

Ngunit mas natatakot pumanaw

Dahil sa nagbabantang gutom

Sa kanilang pamilya.

Silang natutuhang paslangin 

Ang wika ng lula

Subalit may dulot na kaba 

Sa sinumang makakakita

Sa tukso ng tingala. #

Lata

May laman

Na pumalaman

Sa mga matang naawa;

At naghugis

Sensilyong

Nangalaglag

Sa latang 

Lata

Sa maghapong

Pagtunganga. #

Danilo C. Diaz

Sa Iyong Hinagpis

Sa huling pag-idlip
tuluyang pagpikit,
Di lubos at batid
huli mong inisip.
Ang lungkot na hatid
ng Iyong pag-alis,
Kung sana nga'y saglit
dagliang mapalis.

Kaming iniwanan
merong pagdaramdam,
Di pa inasahan
ang Iyong paglisan.
Kung meron kang sigaw
na hindi nalaman,
Sa aming pagdasal
sana'y mapakinggan.

Kung meron mang pait
na laging kadikit,
Mag-isang tiniis
matagal nang sakit,
Sana ang pumahid
sa luha mong pinid,
Lubos ding pag-ibig
na Iyong ninais.

Aming pagmamahal
sakaling nagkulang,
Patawad ang dasal
huwag nang magdamdam.
Ang Poong Maykapal
sa Iyo'y gumabay,
Kaniyang kalangitan
sana'y masumpungan. #

dcd/dodie
17Aug.'11

Sa Pagpanaw ni Alex M. Villamayor

ALVI, sa iyong pagpanaw

Paano ko hahagilapin
ang mga salita na pipigil sa pagdaloy ng luha
Paano ko lilikhain
ang aking Tula na sa iyo’y iaaalay
Paano ko sasambitin
ang aking damdamin na puno ng paninimdim
sa iyong pagpanaw.

Mula kamusmusan
magkapitbahay, magkalaro, magkaklase, magkabarkada
Mula sa unang baitang hanggang sa magtapos
sa mataas na paaralan
Abay sa iyong Kasal
inaanak mo at inaanak ko ang ating mga panganay na anak
mga panganay na anak na inaanak naman ang ating mga bunsong anak

Tula ko ngayon ay Ikaw
ang Iyong Pagpanaw
masakit kaibigan na ang maging laman
titik at salita kong kaulayaw ay ang iyong paglisan.

Pare,

Kung naririto ka di ka man madama
kung nagmamasid ka di ka man makita,
Iyong pagkawala ay aming pagluha
ang iyong ala-ala ang tanging kasama.

Di mo man marinig ang mga hinagpis
lungkot nang pag-alis alam mo ang hatid
Di ka na babalik mata na’y pumikit
alam mong masakit may tinik sa dibdib.

Sa mga minahal ang aking pagdamay
hiling ko at dasal tanggaping lubusan,
Sa lungkot at lumbay buhay mong pumanaw
di man malimutan Diyos ay gumabay. #

dcd/dodie
Kay Alex M. Villamayor
(Nov.6,’60 – Aug.10,’11)

Sa Aking Padala

Ang Iyong pag-ibig nang ako’y umalis
mabigat sa dibdib dala ko at bibit,
Nasa aking isip na nagsusumiksik
baka pagbabalik wala na ang init.

Sa hirap at pagod na wala kang haplos
naroon ang takot ako ay malimot,
Sa gitna ng lungkot ang tangi kong yapos
damit mong pantulog pabaon na kumot .

Iyong pinangarap sa gitna ng hirap
sinikap mahanap ipon ay sumapat,
Kulang man sa sarap di kinayang sagad
punoan ang lahat nang singit kong sulat.

Kahit mumurahin mahal o bigatin
aking panalangin maayos pagdating,
Susunod na lambing pangakong tuparin
huwag lang manimdim ako ay limutin.

Dagat kalangitan saan man magdaan
mabilis mabagal palaging espesyal,
Di sana masayang ano man ang laman
walang karamdaman kapag sumakamay.

Sa aking padala may luha ang tuwa
palaging kasama iyong alaala
Tanging mahalaga pinilit magkasya
yun ay alam mo na “minamahal kita”. #

Sa EDSA sana

Kung sana ang EDSA tunay na himala
sigaw na ay tuwa madalang ang ngawa,
Tuyo na ang luha kalsada ma’y basa
dahil buong bansa may Pista’ng Dakila.

Sariwa pa noon hindi tulad ngayon
kamao kong kuyom handa ng sumuong,
Sa Kuko ng Buhong bala man at kanyon
puso na may gutom ayaw nang lumangoy.

“Sobra! Palitan Na!” sigaw na iisa
matanda at bata may kaya o wala,
Ngayon sa kalsada mayroon pang ngawa
pangakong pag-asa sana makamit na.

Natanim na hirap wala pa ang sarap
higit pa ang saklap dala sa paghanap,
Hindi maapuhap tamis ng paglasap
tunay ang masaklap bigo ang pagganap.

Maraming kumahol sigaw na ay bulong
hanggang sa kabaong may hikbi pa’t ungol,
Kumalas sa buhol nagpalit ng bubong
sa kutson sumilong may bayad paglingon.

Ang lakas sa EDSA masa ang simula
nangyari man’g kusa bayan ang gumawa,
Kulang pa ang isa kahit may dalawa
mga luhang basa dama pa ng bansa.

Kung mga pangako tuluyang mapako
di agad susuko pangarap ma’y bigo,
Sakaling ang nguso gapusin ng buo
handa pang sumubo mag-alay ng dugo. #

Agosto 21

Sa naging simula
hirap nang tumula,
Kasi ang salita
baka di na tugma.
Sa maraming sana
nadama ay wala,
Ayaw maghimala
ng mga pagngawa.

Ulanin arawin pumila’t tumingin
mga nakapiling nauuhaw pa rin,
May naging bigatin merong di napansin
sa alala't libing tuloy ang hinaing.

Sa mga parangal pagpuri't papugay
may di sinawaan mayroong nasayang,
Mga sumisigaw kung may nalimutan
sakit ng nagdaan hindi katarungan.

Sobra man o salat nabasa’t nasulat,
sana sa naganap tunay may nagwakas,
Ang mga pangarap pareho mang lahat
mayhirap maylakas sadyang di magtapat.

"Di ka nag-iisa"
muling pag-alala,
Sa puso ko't diwa
hindi mawawala.
Sa aking nakatha
pumatak ang luha,
Malaya kong tula
may dulot na tuwa. # 

Philip Anorico

May Isang Landas

Noon, may isang landas na bumukad.

Ang alam ko, basta na lang gumuhit ang daan.

Kahit ang mga matatanda sa ibayong bayan

Ay di matukoy ang dahilan.

Tila mga susong nakaumbok ang lupa nito.

Pinakikinis ng yumayapak na mga tsinelas

At tumatahak na gulong ng karitong hinihila ng kalabaw.

Nangagsitindig ang mga kabahayang yari sa pawid.

Parang ngiping tumubo ang mga halamang-bakod.

Iyon ang tumiyak sa muhong pumapagitan

Sa lote at lansangan.

Sa isang kubol na di sadyang napalaki ang bintana,

Dahil sa karpinterong pabaya at salat

Sa wastong panukat ng hubad na mata,

May naglakas-loob na maglagay ng mga garapon.

Nilamnan ito ng mga yema’t sigarilyo.

Di naglaon, pati sitaw at kangkong ay nahantad doon.

Bukas ang landas para sa lahat.

Malayang lumalakad at sumisigaw ang magtataho

Kasabay ng mga tilaok at malalambing na huni ng umaga.

Nanggigising ang kiskis ng walis na lalong nagpapalinaw

Sa korte’t giwang ng matandang landas.

Hinahawan kasi nito ang mga dahong tumatakip sa daan.

Sa tanghali, dumadaan ang mabigat na bagol

Na hinihila ng matiyaga at pasensyosong baka.

May mga natutuwa at bumibili ng andador

O duyang gawa sa kawayan.

Pero meron ding napapamura’t nanghahagad na bungangera

Dahil sa mga tumpok ng taeng naiiwan sa daan.

Sa hapon naman, nagtatakbuhan ang marurupok na binti

Ng mga batang nag-uunahan tungo sa aratiles.

Isang araw, may dumating na mga sundalong Amerikano.

Dahil bukas ang landas na ito sa lahat, malugod silang tinanggap.

Nangako silang ipasesemento ang daan.

Kalakip daw ito ng kaunlaran at masaganang buhay.

Tatayuan din daw ito ng mga poste ng kuryente

Upang magliwanag ang daan sa gabi.

Sa paglaon, propesiyang natupad ang mga iyon.

Sintamis ng tsokolate ang mga huntahan

Hinggil sa nalalapit umanong pag-unlad.

Ngunit nauso naman ang nakawan.

Kaya binunot ng mamamayan

Ang mga halamang-muhon

At pinalitan ito ng matataas na pader.

Unti-unting tinapyas ang baha-bahagi ng mga bahay

at ginawang sementado.

Nilagyan ng mga rehas ang bintana’t hinigpitan ang kandado ng mga pintuan.

Dumalas din ang holdapan sa kanto.

Kung kaya nilagyan ang entrada nito ng matayog na tarangkahang-bakal.

Pinostehan din ito ng gwardiyang de baril, sa araw at gabi.

Nagselan din ang mga tao

Sa kagat ng lamok dahil sa lumalaganap na malaria.

Kaya nilambatan nila ng mga iskrin ang bintana.

Ngayon, ang kalye ay namimili na ng tatanggaping bisita.

Bosina ng mga kotse’t angil ng motor ang gumigising dito sa umaga.

Bihira nang dumaan ang magtatahong madalas na napagbibintangang magnanakaw.

Ang mga batang nagtatakbuhan at nagsisigawan

Ay binansagang mga pasaway at suwail sa magulang.

Wala nang nakaaalala sa mga kawayang duyan at andador,

maging ang mga dating sanggol na inaruga nito.

Ang matandang landas ay tinatawag nang subdibisyon. #

Sa Bayan Kong Angono, Rizal

Tila mga butas sa lumang sungkaan

Ang pagkahilera ng mga talyasing

Nakaupo sa trono ng kalan.

Sanay na ang puwit sa mahabang silab,

Walang angal mag-uling man sa apoy na magdamag.

Dumadayb ang mga itik

Sa kulo ng mantikang pumupulandit.

Dito sa kusina ng bayan,

Sandok at panuhog ay panghigante’t naglalakihan.

Tuwing Sabado’y may malulutong at mamantikang pata

Sa Baliteng tagpuan ng mga magkasi’t sinta.

May mas malinamnam pa ba sa pritong abnoy

Na tinubog sa sukang sa paanan ni San Roque nakasilong?

Ti Ester! Mama Imboy!

Tata Godeng! Estong Putol!

Dahan-dahan ang lakad, iwas sa naglalagusang motor.

Ay! Nilililis ng hangin ang bestida ng dalaga sa traysikol!

Si Pareng Ebok na pipilay-pilay,

Sa kilikili tuwina’y nakasuksok

Pares ng saklay na pangampay.

Pero ang pinatunayan: limitadong galaw

Ay di hadlang sa paglalakbay.

Kapag sa kanvas, humagod na siya ng kulay,

Buong daigdig ang saklot ng kanyang kamay!

Si Hector Magmamanok,

Walang pinag-iba: nakasando’t pantalon;

Ismid ang nunukal ‘pag napag-usapan

Ang aming mabuting punong-bayan!

Richard Gappi! Richard Gappi! Di pagagapi!

Lasing na ba? Tagay pa ba?

Nakabulatlat ang kartamonedang

Di nauubusan ng kuwarta.

Konsehal! Tatakbo ka na ba?

Pagbigyan naman kami ng bagong tula,

Pambuhay sa nauumid na pang-unawa.

Palakpakan!

Hayan na, hayan na si Ma’am Gaying, professor emeritus,

Naglalakad na ensayklopidya ng Angono.

Ang aral na aming natutuhan: may taglay na haka’t istorya

Bawat kilikili at singit ng taga-bayan.

Tulay na matibay, tulay na nag-uugnay

Sa luma’t bago, nakaraan at kasalukuyan,

Ang poging-poging si Boss Nemi Miranda.

Mga uugod-ugod na kalugod-lugod,

Huwag nang maghinanakit at maghinampo

Sa mga batang rebelde sa lipas na panahon

At baka lalo lang mapanot. Sayang!

Bawat hibla ng inyong uban

Ay pusod din ng aming karunungan.

Kuya Tangkê! Kuya Jon!

Nag-asawa na si Neli De Leon!

Ano na ang ginagawa sa inyong buhay-buhay?

Dito na lang tayo sa palengke nagkakahuntahan!

Isaw, helmet, betamax:

Pinipilahan, kasing haba ng sa sinehan.

Laos dito ang ihawang de paypay,

Pampabaga sa uling ay electric fan.

May sakit ba si Ti Tinay?

Ano’t ang agang nagsara ng pondahan?

May mas beinte-kwatro oras pa ba sa Ma Jusay?

Mainit na pandesal, peanut butter, at mantikilya;

Keyk, sopdrink, at sitsirya.

Dito ang ospital ng may mga emergency

Sa lalamunan at pangang nangangati.

Ruray, ang takbuhan ng bayan.

Sabihin mo ang kailangan at ibibigay:

Pang-ipit ng buhok, art paper, at iskats teyp;

Karayom na pang-sulsi, pang-makina,

Pang-cross stich, o panundot ng kalan!

Mapa ng mundo, ng Asya, ng Pilipinas,

Mga rehiyon, o kahit ng Angono man!

Pambalot ng regalo, pambalot ng yema,

Pambalot ng notbuk, o kahit pambalot ng tinapa!

Kuya Wire! Ate Kei! Kelan ang eksibit?

Mael! Turo! Bumangon na ba ang may sakit?

Mananghalian tayo sa Wawá,

Magdala ng sangkamaong kanin,

Kamatis at itlog-maalat.

Yuko ang damo sa tanghaling-tapat.

Nakangiti ang lawang minsang tinapunan

Ng musmos na tangis at iyak.

Tumataib ang lungkot,

Natutuyo ang kilapsaw ng luha.

Namamangka ang mangingisda,

Mamimingwit ng tilapia.

Makahigop nga ng kape sa Don Antonio,

Makipagkawayan sa palisaw-lisaw

na mga estudyanteng  URS Angono.

Ang buhok ni Ma’am Pantaleon, di gumagalaw.

Si Ma’am Ces, kung kumendeng ay parang dalagang manibalang.

Lahat ng ito, Petroglyphs na nakaukit

Sa kweba ng aking memorya.

Pero ang di malimut-limutan,

Nang tahakin ko ang Doña Aurorang nilakaran.

Kaway sa bintana ni Botong!

Ngiti sa bahay ni Totong Samson!

Saludo sa bubong ni Au Villamayor!

Pagdating sa simbahan,

Marahan akong sumilip sa pintuan.

Naroon, nakaluhod at taimtim na nagdarasal,

Ang unang inibig, minahal,

Na si Ana C. De Guzman. #

Lunes ng Umaga

Nakahapay ang winakwak na baboy

sa traysikel na pangkargada.

Nagdidilig ng banal na dugo

sa tungkab na sahig

na alanganing malinis o madumi.

Matindi ang ginaw

ng kangkong at talbos

na binindisyunan ng hamog.

Tila bagong suklay na buhok ni Linda

ang nakasalansang sitaw.

Daliring sabik mahawakan

Ang okrang malulutong ang buntot

Kung babaliin ng mapanuring kilatis.

Naghihintay ang nakatihayang ampalaya

Sa himas ng makinis na palad ng dalaga.

Pumupusag sa batya’t balde

Ang hito, bangus at tilapiang

Nalulunod sa nahahagap na hangin.

Humahalik ang bagong hasang itak

Sa pisngi ng mahimalang buko.

Pisik ng sabaw nito

Ay nagpupumiglas na lunas

Sa di mapaihi’t maramdamin ang tiyan.

Ang mga saging, madamdaming aranya,

Nanghahalina ang matamis na halimuyak.

May muta pa si Aling Merced Magkakatay.

Nakabakat pa ang banig sa braso ni Hector Magmamanok.

Nagsisimulang bumigat ang kalye

Sa dagsa ng mga minamalat na traysikel

at pumapalahaw na dyip.

Nag-aagawan ang bango ng mga basang buhok

At singaw ng malamig na lupa.

Kiskis ng walis sa semento,

Lagatok ng humahangos na takong,

Ingit ng dumidilat na tindahan ni Ka Diday.

Tikom ang mga musmos na labing

Nabigla sa maagang gising.

Tanging tanguan ang tagpuan at unawaan

Sa buong kapit-bahayan.

Naipuslit ko itong munting larawan

Sa kabila ng nagmamadaling tiktak

Ng naghihikab na Lunes. #

May Damdamin

Malakas ang loob ng eroplanong papel;

Handang salungain ang dahas ng hangin.

Lagalag na hangin ay marunong sumunod

Sa tawag ng labing sumisipol sa gulod.

Labing nagtutuknap ay sabik sa yakap

ng ulang pinatamis ang bawat patak.

Ulan sa mahabang tag-init ay mapagbigay

Sa esterong tigil at naghihintay mahulasan.

Esterong tahimik ay mapagkalingang ampunan

ng mumunting kumpulan ng damong-ligaw.

Damong-ligaw ay natutuhang yumukod

Sa bitak ng kalyeng binahayan ng alikabok.

Gulapay na kalye ay matindi ang pagtitiis

sa martsa ng mga tsinelas at sulak ng init.

Gulanit na tsinelas ay sundalong nangangamuhan;

Kilala ang sariling kalapat na paanan.

Payak na paa ay mayroon ding pangarap:

Ang yumapak sa eroplanong papel at magpatangay sa alapaap. #

Hirap sa Paghinga

Dati, tuwing umaga,

Kinakarga ako ni Tatay

Sa kanyang balikat

Tungo sa taluktok ng Bundok ng Angono.

Itinatapat niya ang nilangisan

Kong likod sa unang silahis

Ng pumupungas na araw.

Ang Lawa ng Laguna

Ay tila salamin kong tinatanaw.

May kung anong luwag

Sa dibdib na hatid sa akin

Ang tagpo: Lamyos ng hangin

at marahang usad ng mga bangka;

Huni ng maya, kaluskos ng bato-bato,

at payapang baklad;

kaway ng dahong talisay

at kinang ng tubig-tabang.

Iyan ang mungkahing lunas

Ng albularyo sa ilalim ng tulay

Upang lumuwag ang aking

Sumisikip na paghinga.

Ngayon, mahina na ang baga ni Tatay.

Lasong-mapait itong mekanikal

Na paglunok niya sa mga tableta

At tradisyong nakabubutas ng bulsa

Ang lingguhang pagbisita sa doktor.

Tumitig ako sa kanyang mga mata.

Doon ko nakita ang nakaukit na reseta:

Pahiran ng langis ang palara,

itapal ito sa kanyang likod.

Itapat ito sa unang silahis ng umaga

Sa Bundok ng Angono

At damhin ang unti-unting umiinit na langis.

Nahulasan ang balong malalim

Sa kanyang dibdib nang sundin ko

Ang matandang lunas. Tumitig ako

Sa lawa at natambad sa mga mata

Ang larawan ng mag-amang kapwa

Kinakarga sa balikat ng kabundukan. #

Berlin Flores

Abo

Nililikom natin

sa ating mga palad

ang mga pangarap na hinulma

mula pagkabata. 

Abakada itong unang nagturo sa atin

na ang buhay

at

pagkabuhay

ay may simula

at

wakas.

  

Ngunit,

gaya ng mga larong-pambata

na 'di naglaon ay nabaon na rin

sa lumot ng pagkalimot, 

bumitiw tayo sa pagkaka-kapit

sa agiw ng paggiliw.

Hanggang ang nalabi na lamang sapo

ng kalyado nating mga palad

ay ang abo ng dugo na nabubo

ng ating sugatang

mga puso 

at 

pagkatao. #

Oda sa Balite

Sa malalabay mong sanga

nagsasangandaan

ang mga pangamba

at alinlangan

ng bawat napapadaan. 

Kung bakit ka kinatatakutan,

hindi ko lubos maunawaan.

Ang tanging alam ko lang--

nag-uugat sa 'yong sanga-sangang mga ugat

ang mga alamat.

  

At,

sa balat mong tinungkab ng panahon

kasamang umaahon 

ang mga tikbalang,

kapre,

duwende,

tiyanak,

white lady, 

at iba pang nilalang daw ng kadiliman 

na ipinananakot ng aming mga magulang

upang pangilagan naming maglaro sa 'yong paanan

at damhin

ang kalayaang hatid

ng lumilipas

na kamusmusan. #

Huling Pagluluno

Tayong 

lahat 

ay 

huhugot

ng huling hininga

upang iwan

itong mortal na  

katawan  

sa mga bitak ng lupa. 

Sasambitin natin

ang syete palabras 

habang bangkay na naaagnas

ang nalalabing 

lakas. #

Oda sa Angono

Dito, sa Angono, nagsasangandaan ang sala-salabid

nating mga kapalaran.

Dito natin binibigkis at sinisinop

ang magkakasalungat na mga pananaw

at pananampalataya

upang maging isa,

upang magkaisa. 

Sapagka't hindi nga ba may pagkakapareha sa pagkakaiba-iba? 

Kung papaano nating nililikom ang nagtutunggali't naggigiriang

mga tula,

ganito rin natin pinag-iisa ang hiwa-hiwalay na mga kaisipan

upang lumikha ng iisang paninindigan hinggil sa kung ano,

sa ganang atin,

ang marapat tahakin ng ating panulaan. 

Sapagka't may pagkakapareha sa pagkakaiba-iba. 

Ang Angono ang ating kanlungan,

at tayo ang nagpapahingalay na mga manlalakbay. 

Habambuhay na tayong sa ugnay sa kanya--

Inang kumakalinga kahit pa sa mga anak na alibugha,

binuklod ng iisang hininga at iisang pusod.

Tanging kamatayan lamang,

tanging pagkapugto lamang ng hininga,

ang pansamantalang makapaghihiwalay sa atin

sa kanya.

Ngunit, kahit pa nga sa kamatayan,

muog pa ring nakatayo itong ugnayan.

'Pagkat 'di sapat ang pagkaputi man ng buhay upang putuling tuluyan

ang ating ugnayan sa bayang Angono--

bilang mga alagad ng Sining,

bilang mga makatang nagmamahal sa kanyang Musa,

bilang mapagmahal na mga anak sa ating ulirang Ina. #

Kung Paanong Magpatahimik ng mga Kuliglig

Madali lamang magpatahimik ng mga kuliglig:

prontahan mo lamang sila ng mga maninila

na bagaman asul ang nakabalabal sa katawan

ay tanging pula naman ang ipinakikita. 

Pagkatapos,

armasan mo sila

ng trak ng bumbero,

truncheon,

tear gas,

helmet,

baril,

at batutang pambutas ng bungo

ng walang-kalaban-labang

mga kaluluwa. 

Kapag handa na ang hukbo,

ipataw na ang parusa sa mga kuliglig na mapayapang

nagpapahayag ng saloobin

hinggil sa utos na sila'y burahin

sa mukha ng daigdig.

Sapagka’t ang utos ng hari ay hindi dapat mabali. 

Ibigay mo na ang hudyat. 

Ganun-ganun lang--

parang mga buwitreng sabik sa laman,

aatake nang bigla ang 'yong mga utusan.

Matapos mahawi ang usok ng labanan,

sabik mo nang pagmasdan ang bunga ng 'yong kahayupan--

wasak na bisikleta, 

duguang bumbunan, 

tumatangis na anak at ina, 

guhong pangarap, 

durog na kaluluwa. 

Saka ka magpahinga. 

Ngayong tahimik na

ang dating buhay na mga tinig

nilang kinawawang

mga kuliglig. #

Louise Vincent Amante

Gamugamo

Dakilang Gamugamo:

Musmos ka pa’y ningas

Na ang iyong hangad.

Kaya’t nang ikaw ay mapaso,

Lalo ka pang naakit sa liyab.

Lumapit ka sa liwanag;

Natupok ang iyong mga pakpak

At buhay mo’y nautas.

Ngunit hindi nasayang ang iyong pangarap.

Salamat sa iyo,

Dakilang Gamugamo.

Itinuro mo sa amin

Ang dapat tahakin nitong pinipintuhong bayan.

Kaya't tuwing nalalapit ang tag-ulan,

Ginugunita namin ang pagsilang

Mo sa dakilang liwanag.

Higit man sa sansiglong tag-araw ang lumipas,

Hinding-hindi aandap-andap ang alab

Ng pag-ibig namin sa bayan.

Tangan nami’y liyab ng libong sulo;

Taliba ng gintong liwayway. #

Bungang-tulog

Tara na’t umuwi

sa ating mansyong marikit.

Higit itong nagniningning

tuwing dumadampi

roon ang mga huling sinag

ng papalubog na adlaw.

Hayun at tanaw

na natin ang ating balay.

Kahit napaliligiran ito

ng hindi maliparang-uwak

na tubuhan,

naroroon at nakatindig

ang matitibay nitong haligi.

Tingnan mo

ang ating mga supling.

Lumulukso’t naghaharutan,

nagtatakbuha’t nangagsasaya.

Dinig dito sa hardin ang mga tinig

nilang sabik sa ating pagdating.

(Iyan ang aking pangako

sa iyo, giliw.)

Kaya matulog tayo uli. #

Kaimito

Mama, Mama, bili na kayo

Nitong tinda kong kaimito

Ipagbibiyak ko po kayo

At nang matikman na po ninyo.

            Ale, ale, mawalang galang

            Na po. Baka presyo’y mahal.

            Pera sa aking bulsa’y kulang

            At hindi kayo mabayaran.

Mama, mama, kapag tumikim

Sa aking kaimito, aliw

Ang inyong madarama. Maliw

Ng kalooba’y makikitil.

            Ale, ale, tunay ba’ng sarap

            Ng inyong tinda? Tila payat

            At hinog sa pilit. Pagkagat,

            Baka sangsang ang halimuyak.

Mama, mama, ito pong tinda’y

Sariwa sa sanghaya’t lasa.

Kutis ay makintab na lila

Katas ay di paris sa iba.

            Ale, Ale, kung gayo’y alok

            Na kaimito’y sadya’ng hulog

            Ng langit sa’kin. Kaya, sagot

            Ko, isa nga po’t nang mabusog. #

Bahaghari

Pagkatapos ng malakas na ulan,

Hayun at nakatuntong

Sa aming bundok

Ang bahaghari.

Pumaroon ako

Ngunit

          unti-unting

naglaho

ang bahaghari.

Hinagilap ko.

Hindi ko makita.

Tumingala ako.

Heto at nakatuntong

Sa aking mga mata

Ang bahaghari. #

Panaginip

Nagising akong wala

ka sa aking tabi.

At naging basag na salamin

ang ating higaan.

Dagli akong bumangon.

Inapuhap ka sa labas ng bahay.

Nilakad ko ang kalsadang

puno ng makikintab na bubog.

Nakarating ako sa kalapit na ilog.

Nagniningning ang mga basag nitong alon.

At naroon ka sa kabilang pampang.

Nais kitang tawagin, abutin.

Ngunit nabasag ang aking tinig.

Pagmulat ko ng mata,

wala ka na sa aking tabi.

Pinagpapawisan ako nang malamig.

Dahil sa basag na liwanag

mula sa poste sa labas,

sumusugat sa aking paningin

ang ilang piraso ng basag

na salamin

ng ating tokador. #

Leah Ramos-Gappi

Dito

Dito sa kalangitan

at dagat nabiyak

sa tiyak ng pintig ng

pusong pinasan ng

sinabi mong krus.

Sa bawat yugtong

agos ng alat ng

ulan galing sa kasiyahan

bilog na pag-ibig sa bayan at Diyos.

Aking hinabol ang lahat

ng pinasan mong aklat

ng paglalakbay, walang katapusan.

Ngayon sa tagal ng lalim

ng iyong pusok at dalamhati

akin ang mga pahina at dampi,

may  tuldok din sa Krus na Ligas. #

Trahedya sa Guinsagu-an

Ubos na ang dalamhati.

Tila bang nagdabog ang

Diyos at kalikasan

Sa pag-iyak at hagulhol

ng mga iniwan.

Walang saysay ang lahat.

Sa isang iglap

binawi rin ng gumuhong

lupa at bundok.

Iiyak tayo,

pupulutin at hihimayin

ang mga alaala

sa mga iniwan.

Hindi na magtatanong kundi

sisilayin na lang ang araw at

pag-asa. #

September Mournings

Dark horses come like the whispers at dusk

They accompany the dawns in eerie cracklings of gray envelopes.

Spreading the wide expanse of indigo at end’s gate.

Sometimes they are insistent guests.

Hence, the occupants lock their window sills and doors.

Still the black riders block the shadows despite the light,

despite the blighted occupants endlessly gazing these empty squares,

so white, so light but a vise grips these indigo sheets.

Still, the curtains sway to these winds

anxious are these figures huddled in their cells.

When the songs of winds

reach proud fortresses they know pandora’s boxes will be laden

at mercenaries gates and they wait.

Distant lands tarry these guests counting the bags laden already

Riddled with holes of rats. They are the gods.

They follow the hushing of winds that howl with sand

of parched deserts. They chase the slightest tingle of silver.

When nightingales perch finally on sills

the vista and forests gleam like laden pearls

around their cells of dancig shadows and figures.

It is not always banquets and feasts are held,

In these castles of barren hills. They are interlopers,

these gestapoes.   

Indeed these wardens of gilded canopied rooms gathered on their own

sills of black grime.

They are the robbers of shot arrows

of time unwrapped in suspended space,

of every kaleidoscope every season’s rays. #

Glenn Ford B. Tolentino

Liham kay Habaccuc Elohim

Maingat na lumulusong ang propesiya sa alangaang.

Walang naghihimulmol na oras at araw,

Tinitiyak ko ang ikid ng pag-big sa sinapupunan ng daigdig

Nang sa gayo’y hindi mapatid ang hiblang hininga ng iyong ina—:

At ngayong agaw-buhay ang buwan ng Pebrero,

Marapat lang paghandaan ang iyong pagdating o marahil paglisan.

(Naninimbang ang mga luhang tumatawid sa kurdon-pusod ng lunsod)

Liham kay Ruach Elohaynu

(Pagkaraang magtanghal-gitara ni Amansinaya Añonuevo,

sa konsiyerto ng "Kuwerdas ng Panahon", sa Tanghalang Pasigueño)

I.

Marahil itinakda kang maging awit

At sa langit ay handog naming pag-ibig.

Tuwing tinitipa namin ng iyong ina

ang napatid na mga kuwerdas at pangarap,

May kung anong himig ang gumigising

sa aming nahimbing na pananalig.

Marahil itinakda kang maging awit

At sa langit ay handog naming pag-ibig.

Hindi ko man narinig at nayakap

ang iyak ng iyong pagdating.

Ngunit dama naming nariyan ka,

kalaro ang mga nota at hangin.

Marahil itinakda kang maging awit

At sa langit ay handog naming pag-ibig. #

II:

Kagabi,

Nang tawirin ko ang lagot na kuwerdas ng ulirat,

Muli kong narinig ang iyong himig.

Nadatnan kitang nagtatanghal sa entablado

Ng iyong tabula rasa, kumikinang ang iyong barong tagalog.

Mula sa madilim na balkonaheng lingid

Ang pangungulila, taimtim kitang pinagmamasdan.

Naglilirip sa puwang ng ating lunan at inunan.

Laguslagusan sa hangin ang iyong titig at pahiwatig.

Habang sa ibaba, nagninilay sa orkestra ang iyong ina,

Pinagdarasal wari na walang mapatid na linya sa piyesa.

Tinitiyak niyang mahagkan ang bawat notang pumapailanlang.

Nanuot ang iyong awit sa dibdib at gulugod ng aming sumpaan. #

III:

RUACH ELOHIM,

ADONAI ELOHAYNU:

Hinahabilin ko na po sa inyo ang aming panganay na awit-tula.

Angkinin po ninyo siyang sariling anak, At tanggapin bilang puwersa't liwanag na nagmula

sa inyong dugo't laman. Marapatin po ninyong ituro sa kaniya ang Pilosopiya, Astrolohiya,

Sikolohiya, Sining at Literatura ng inyong kaligiran. Palakihin po ninyo siyang may galang

sa mga elemento't  elemental na umiiral.  At higit ang respeto sa kababaihan.

Ihanda po ninyo siya sa mahabang paglalakbay, uhaw, gutom, at pighati ng sining ng digmaan.

Marapatin po ninyong ituro sa kaniya ang tamang paghawak ng punyal o karit,

magbungkal ng lupa at payabungin ang talinghaga sa sakahan. Turuan po ninyo siyang

iatang ang maso sa balikat, magbanat ng buto't talino nang higit sa makinarya at teknolohiya.

Upang sa gayon, maprotektahan niya ang kaniyang sarili at higit ang kaniyang lipi.

Itakda po ninyo sa kaniya ang babaeng makakasama sa buhay at kamatayan.

Ruach Elohaynu, Bumalik kang tangan ang pulang bituin ng tagumpay at kapayapaan. #

Sanaysay

Tula ni Dr. Jose P. Rizal, peke; Linyang "Ang hindi magmahal sa sariling wika” sa tulang "Sa Aking Mga Kabata,” gawa-gawa lang

 Richard R. Gappi

Basahin sa link na ito: http://rizalnewsonline.blogspot.com/2011/08/lathalain-tula-ni-rizal-peke-sa-aking.html